Gümrükleme

GTİP nedir, nasıl bulunur?

Gümrükte ödenecek her vergi ve aranacak her belge, eşyanın 12 haneli tarife pozisyonundan türer. Yanlış GTİP; yanlış vergi, yanlış izin, ceza riski demektir.

12 hanenin anatomisi

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), eşyanın gümrük dilindeki kimlik numarasıdır. İlk 6 hane dünyada ortaktır (Armonize Sistem); sonraki haneler bölgesel ve ulusal ayrımdır:

Bu yüzden yurt dışındaki tedarikçinizin verdiği 6 veya 8 haneli kod bir başlangıçtır; Türkiye'de beyan 12 hane üzerinden yapılır.

Neden bu kadar önemli?

• Vergi oranı pozisyona göre değişir; komşu iki pozisyon arasında ciddi oran farkı olabilir.
• İzin ve belgeler (TSE, tarım, sağlık, gözetim) pozisyona bağlanır.
• Yanlış beyan sonradan kontrolde ek tahakkuk ve vergi farkının üç katına kadar ceza doğurabilir (4458 sayılı Kanun m.234; %5'i aşan farklar).

Doğru pozisyon nasıl bulunur?

• Eşyanın ne olduğu, neyden yapıldığı ve ne işe yaradığı netleştirilir; sınıflandırma bu üç sorudan başlar.
• Sınıflandırmanın hukuki dayanağı iki yerdedir: bölüm ve fasıl notları ile Tarifenin Yorumu ile İlgili Genel Kurallar. Birinci kural nettir: bölüm ve fasıl başlıkları yalnızca göstericidir, bağlayıcı olan pozisyon metinleri ve notlardır.
• Takım hâlinde satılan eşyada kalemler ayrı ayrı değil, takıma belirleyici niteliğini veren parçaya göre sınıflandırılır (3(b) kuralı). Kutudaki en pahalı parça değil, eşyayı o eşya yapan parça belirler.
• Tereddütlü ürünlerde Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) başvurusu yapılabilir; verilen karar gümrük idaresini de bağlar ve veriliş tarihinden itibaren 6 yıl geçerlidir (4458 sayılı Kanun m.9).