Deniz yolu

Demuraj ve detention: serbest süre nasıl işler?

Konteyner armatörün ekipmanıdır ve belirli bir süre için ücretsiz kullandırılır. Süre aşılırsa günlük bedel işler; faturadaki sürpriz kalemlerin başında gelir.

Üç kalem, üç ayrı muhatap

Serbest süre (free time) hatta, limana ve ekipman tipine göre değişir ve navlun pazarlığının bir parçasıdır; standart tek bir gün sayısı yoktur.

Türkiye'de ithalatta bu ayrım pratikte yok

Yukarıdaki ayrım kavramsaldır ve birçok ülkede fatura da öyle kesilir: liman içi için demuraj, liman dışı için detention, iki ayrı saat. Türkiye'de ithalat tarafında ikisi çoğunlukla birleşik işler ve tek kalem hâlinde “demuraj” diye anılır.

Sayacın durduğu an da buna göre değişir: konteyner hatta boş olarak iade edildiği gün süre durur. Arada konteynerin limanda mı yoksa sizin sahanızda mı beklediği bedeli değiştirmez. Pratikteki sonucu şudur: “boşalttım, bitti” diye düşünmek yanlış hesap verir. Boş konteyner hattın gösterdiği depoya teslim edilene kadar süre akmaya devam eder; boşu geri veremediğiniz günler de sayılır.

Bedeli büyüten tipik senaryolar

• İthalatta belge eksiği yüzünden gümrük işleminin uzaması,
• Alıcı deposunda boşaltmanın gecikmesi ve konteynerin sahada bekletilmesi,
• Boş konteynerin hattın gösterdiği depoya geç götürülmesi; sayaç boşaltmayla değil iadeyle durduğu için aradaki günler faturaya girer,
• Bayram ve yılbaşı gibi kapanışların serbest sürenin ortasına denk gelmesi,
• Muayene veya tahlile takılan yükte sürecin planlanmamış uzaması.

Nasıl önlenir?

• Belgeleri gemi varmadan hazır etmek; eksikleri varıştan önce kapatmak,
• Serbest süreyi teklif aşamasında öğrenmek, gerekiyorsa ek süre pazarlığını baştan yapmak,
• Boşaltmayı geminin varışına göre önceden planlamak,
• Boş iadeyi boşaltmayla birlikte planlamak. Süreyi durduran şey boşaltma değil iadedir; ikisi ayrı ayrı düşünülünce aradaki günler fark edilmeden birikir.